Nim Journey

ในเช้าวันหนึ่งของเดือนเมษายน ท่ามกลางกลิ่นอายของฤดูใบไม้ผลิที่แทรกตัวอยู่ในลมหายใจ ฉันเดินผ่านตรอกซอยเก่าแก่ของเมืองในอิหร่าน สายตาสะดุดกับบานประตูไม้บานหนึ่ง มันดูธรรมดาหากมองผ่าน ๆ แต่เมื่อลองเพ่งพินิจ ก็เห็นบางสิ่งที่น่าสนใจติดอยู่ด้านหน้า ที่เคาะประตูสองแบบ วางแยกฝั่งซ้ายขวา

(เพิ่มเติม…)

ณ เมืองเล็ก ๆ กลางทะเลทรายแห่งหนึ่งในอิหร่าน มีสิ่งปลูกสร้างทรงกระบอกขนาดใหญ่ตั้งตระหง่านอยู่กลางแดดจ้า มองเผิน ๆ มันอาจดูเหมือนหอคอยเก่าแก่ธรรมดา แต่แท้จริงแล้ว นี่คือ Pigeon Tower หรือที่ชาวพื้นถิ่นเรียกว่า Kabutar Khaneh — “บ้านนกพิราบ”

(เพิ่มเติม…)

“ท่านทั้งหลาย ข้าคือไซรัส โอรสแห่งกษัตริย์แคมไบซิส ผู้สถาปนาจักรวรรดิเปอร์เซียและปกครองดินแดนเอเชีย ได้โปรดอย่าได้ริษยาข้าเพียงเพราะอนุสาวรีย์แห่งนี้เลย”

เสียงสะท้อนจากข้อความโบราณนี้ ได้รับการบันทึกโดย สตราโบ (Strabo) นักภูมิศาสตร์และนักประวัติศาสตร์ชาวกรีกผู้เคยเดินทางผ่านเปอร์เซีย เขาเล่าว่า ข้อความนี้เคยสลักอยู่เหนือสุสานของกษัตริย์ไซรัสมหาราชแห่งเปอร์เซีย แม้ทุกวันนี้จะยังไม่เคยพบหลักฐานข้อความนั้นจริง ๆ จากสุสานก็ตาม แต่เพียงได้อ่านก็สัมผัสได้ถึงความสง่างามและถ่อมตนในถ้อยคำ

(เพิ่มเติม…)

ในสายตาของเราที่คุ้นเคยกับตู้เย็นทันสมัย อาจจะจินตนาการไม่ออกว่าเมื่อหลายพันปีก่อน ชาวเปอร์เซียในดินแดนอันแห้งแล้งและร้อนระอุของทะเลทราย จะมีวิธีเก็บรักษาความเย็นไว้ใช้อย่างไร โดยเฉพาะในฤดูร้อนที่อุณหภูมิอาจพุ่งสูงเกิน 40 องศาเซลเซียส

แต่แท้จริงแล้ว ชาวเปอร์เซียโบราณไม่เพียงแค่เอาชีวิตรอดจากภูมิอากาศสุดขั้วเท่านั้น พวกเขายังรู้จัก “อยู่กับมัน” อย่างชาญฉลาด ด้วยสิ่งประดิษฐ์ที่เรียกว่า Yakhchāl หรือที่แปลตรงตัวว่า “หลุมเย็น” ซึ่งถือเป็นหนึ่งในนวัตกรรมทางวิศวกรรมที่น่าทึ่งของโลกยุคโบราณ

(เพิ่มเติม…)