มองโกเลียตะวันตกยังคงเป็นดินแดนแห่งความทรงจำสำหรับฉัน มีเรื่องราวมากมายที่เก็บบันทึกไว้ และวันนี้ฉันอยากเล่าถึงขนมพื้นเมืองและเหล้านมม้าที่ได้มีโอกาสลิ้มลอง พร้อมกับการต้อนรับอย่างอบอุ่นจากครอบครัวชาวมองโกลใจดีที่เราได้พบเจอระหว่างทาง
แวะเข้าเกอร์โดยไม่คาดคิด
ขณะที่รถของเรากำลังแล่นไปบนทุ่งหญ้าอันกว้างใหญ่ จู่ๆ คนขับก็เลี้ยวออกนอกเส้นทาง ฉันพยายามถามว่าเรากำลังจะไปไหน แต่ด้วยอุปสรรคทางภาษา ทำให้การสื่อสารเป็นไปอย่างทุลักทุเล ไม่นานรถก็มาหยุดที่เกอร์สองหลังตั้งอยู่ใกล้กัน รอบๆ มีเด็กๆ วิ่งเล่นอย่างสนุกสนาน ที่แท้แล้ว คนขับของเราต้องการแวะเยี่ยมคนรู้จักและพาเรามาสัมผัสชีวิตจริงของชาวมองโกลถึงในเกอร์
ครอบครัวเจ้าของเกอร์นี้ประกอบด้วยปู่ย่า พ่อแม่ และลูกๆ หลายคน เด็กๆ ที่วิ่งเล่นอยู่หน้าบ้านไม่ใช่แค่ลูกของพวกเขา แต่ยังเป็นเด็กจากเกอร์อื่นที่อยู่ห่างออกไปพอสมควร บริเวณโดยรอบเป็นพื้นที่เปิดโล่ง ไม่มีรั้วกั้นอาณาเขต มีเพียงทุ่งหญ้ากว้างใหญ่สุดสายตา หน้าบ้านเป็นทั้งลานเด็กเล่นที่มีชั้นตากชีสแห้งขนาดใหญ่ พื้นที่เลี้ยงสัตว์ และพื้นที่สำหรับตากอาหารแห้ง ทุกอย่างที่จำเป็นสำหรับการใช้ชีวิตแบบเร่ร่อนถูกรวมไว้ในบริเวณเดียวกันอย่างเรียบง่ายและลงตัว
เมื่อก้าวเข้าไปในเกอร์ ฉันสัมผัสได้ถึงความอบอุ่นและวิถีชีวิตที่เป็นเอกลักษณ์ ภายในเป็นพื้นที่เปิดโล่ง ไม่มีการแบ่งสัดส่วนชัดเจน ครัว ห้องนั่งเล่น และที่นอนอยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืน ผนังประดับด้วยพรมลวดลายดั้งเดิมและของใช้จำเป็นที่ถูกจัดวางอย่างเป็นระเบียบ แม้จะเป็นพื้นที่จำกัด แต่ทุกอย่างกลับดูเป็นระเบียบเรียบร้อย เจ้าของบ้านเชื้อเชิญให้เราลองชิมขนมพื้นเมืองที่เป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตชาวมองโกล พร้อมรอยยิ้มและความจริงใจที่สัมผัสได้
อารูอูล (Aaruul) – ขนมชีสนมเปรี้ยวแห่งทุ่งหญ้า
หน้าบ้านของพวกเขามีชั้นตากชีสแห้งที่คล้ายสนามเด็กเล่นไปในตัว เด็กๆ วิ่งเล่นรอบๆ ชั้นตากชีสอย่างสนุกสนาน ขณะที่ผู้ใหญ่ก็ยุ่งอยู่กับงานประจำวัน ครอบครัวนี้ยื่นขนมสีขาวเหลืองให้เราลองชิม นั่นคือ อารูอูล หรือชีสนมเปรี้ยวตากแห้ง รสชาติเปรี้ยวและแข็งมาก เคี้ยวแล้วให้ความรู้สึกคล้ายขนมอบกรอบแต่เหนียวหน่อยๆ บางชิ้นมันกว่าเพราะทำจากนมที่มีไขมันสูง
อารูอูลถือเป็นหนึ่งในอาหารหลักของชาวมองโกล โดยเฉพาะชาวเผ่าเร่ร่อน เพราะพวกเขาต้องเตรียมเสบียงไว้ในช่วงฤดูร้อนเพื่อให้สามารถเก็บไว้กินได้นานในฤดูหนาว อารูอูลทำจากนมของสัตว์ที่เลี้ยง เช่น ม้า แพะ แกะ อูฐ หรือวัว แล้วนำมาตากแดดให้แห้งสนิท บางพื้นที่ของมองโกเลียตะวันตกนิยมใช้นมที่ไม่ผ่านการฆ่าเชื้อ ทำให้เนื้อชีสมีความมันและรสชาติเข้มข้นขึ้น (แต่สำหรับฉัน มันแข็งมากกว่าที่คิดไว้!)
เหล้านมม้า – คูมิส (Kumis) หรือ ไอรัก (Airag)
หลังจากได้ลิ้มลองชีสนมเปรี้ยว เจ้าของบ้านก็ยิ้มพลางรินเครื่องดื่มสีขาวใสให้เราลองชิม มันคือ คูมิส หรือ ไอรัก เครื่องดื่มพื้นเมืองที่ทำจากน้ำนมม้าหมัก ฉันยกถ้วยขึ้นดมก่อนดื่ม และพบว่ามีกลิ่นเปรี้ยวแบบโยเกิร์ต เมื่อจิบเข้าไปก็รับรู้ได้ถึงรสชาติเปรี้ยวซ่าปะแล่มๆ ผสมกลิ่นแอลกอฮอล์บางๆ นี่คือผลจากกระบวนการหมักที่เปลี่ยนน้ำตาลในนมม้าให้กลายเป็นแอลกอฮอล์เล็กน้อย
คูมิสเป็นเครื่องดื่มที่นิยมในแถบเอเชียกลาง เนื่องจากนมม้ามีปริมาณน้ำตาลสูงกว่านมวัวหรือแพะ การหมักนมม้าจึงทำให้เกิดแอลกอฮอล์ตามธรรมชาติ แม้ว่าปริมาณแอลกอฮอล์จะไม่สูงนัก แต่ก็เพียงพอให้รู้สึกอุ่นเมื่อดื่มเข้าไป
ชาวมองโกลนิยมดื่มคูมิสเป็นประจำ โดยเฉพาะในช่วงฤดูร้อน เพราะเชื่อกันว่ามีคุณค่าทางโภชนาการสูงและช่วยให้ร่างกายแข็งแรง การทำคูมิสก็เป็นศิลปะอย่างหนึ่ง ต้องอาศัยประสบการณ์และเทคนิคเฉพาะตัว โดยใช้ถุงหนังสัตว์เป็นภาชนะหมัก แต่บ้านนี้ใช้ถังธรรมดาและต้องคอยคนอยู่ตลอดเวลาจนกว่ารสชาติจะได้ที่
สัมผัสวัฒนธรรมผ่านรสชาติ
อาหารและเครื่องดื่มเป็นสิ่งที่สะท้อนถึงวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของผู้คน ฉันรู้สึกโชคดีที่ได้สัมผัสกับรสชาติของอารูอูลและคูมิสจากมือของเจ้าของบ้านโดยตรง ประสบการณ์ครั้งนี้ไม่เพียงแต่เปิดโลกให้ฉันรู้จักอาหารพื้นเมือง แต่ยังทำให้ฉันเข้าใจถึงความเป็นอยู่ของชาวมองโกลได้ลึกซึ้งขึ้น
หลังจากนั่งสนทนา (ด้วยภาษามือและรอยยิ้มเป็นหลัก) เราก็ต้องออกเดินทางต่อ ฉันหันไปมองเกอร์หลังนั้นเป็นครั้งสุดท้าย พร้อมกับความรู้สึกอบอุ่นใจจากมิตรภาพที่เกิดขึ้นในระยะเวลาอันสั้น
มองโกเลียไม่ใช่แค่ดินแดนแห่งทุ่งหญ้าและสายลม แต่ยังเป็นดินแดนแห่งรอยยิ้ม ความจริงใจ และวัฒนธรรมที่ยังคงรักษาเอกลักษณ์ของตนเองไว้อย่างงดงาม
เกร็ดความรู้เพิ่มเติม:
- อารูอูล เป็นขนมที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ เพราะมีโปรตีนสูงและเก็บไว้ได้นานโดยไม่ต้องแช่เย็น
- คูมิส ถือเป็นเครื่องดื่มที่ได้รับความนิยมตั้งแต่ยุคจักรวรรดิมองโกล และยังคงเป็นที่ชื่นชอบของผู้คนในแถบเอเชียกลางจนถึงปัจจุบัน
Nim Journey 
Leave a Reply